Deniz Kuvvetleri Wiki Sayfası
Dz.K.K.lığı

Silistre Nedir?

Silistre, denizcilik malzemelerinin en belirgin ve en eskilerinden bir tanesidir. İngilizce anlamı ise The Boatswain’s Pipe’dır.

İlk olarak Haçlılar (1262) ve Romalılar zamanında, İngiliz kürekçilere gemilerine gelebilecek ani saldırıları haber vermek maksadıyla ve 13 ve 14’üncü yüzyıllarda Akdeniz ülkelerinin bahriyelerinde kullanılmıştır. Daha sonraları ise gemilerde üst rütbeli subayların gemiye gelişi gibi bazı ikazları duyurmak maksadıyla kullanılmaya başlanmıştır.

İlerleyen yıllarda ise kürek çeken personele ses ile kumanda etmeden, daha kolay kumanda imkanı sağladığı için tercih edilmiş; kısa bir düdük ile hazırlık yapılması, aynı anda ve tempolu kürek çekilmesi için de uzun ve fasılalı bir şekilde çalınmıştır. Osmanlı Donanması hakkında yazılan yazılarda kürekçilere tempo vermek maksadıyla Osmanlı bahriyesinde de bir düdük kullanıldığına dair bilgilere rastlanılmaktadır.

Silistrenin özel açılı yapısından dolayı çıkardığı tiz ses güvertede oluşan bir çok gürültü arasında hatta fırtınalı havalarda bile rahatlıkla duyulabilmektedir. Bu ses, uç kısımda bulunan şamandıra deliği genişletilerek ayarlanabilmektedir. Silistre çalınması, denizci dilinde emirlerin iletilmesi anlamına gelmektedir. Sözlü emir vermeden belirli standart emirlerin icra edilmesi maksadıyla da bazı çalma metotları günümüzde kullanılmaktadır.

İngiliz denizcilik standartlarına göre silistrenin bugünkü şekli 1870 yılında dizayn edilmiş, patenti verilmiş ve gemilerde personele standart emirleri anons etmek maksadıyla kullanılmaya başlanmıştır. Pirinçten veya kurşundan imal edilen silistreler, 99 cm (39 inch) uzunluğunda zincir/zincir örmeli el incesi ile birlikte kullanılmaktadır. Standart silistrenin ölçüleri; boyu 12.7 cm (5 inch) ve ağırlığı zinciri ile birlikte 45 gramdır.

II. Abdülhamit zamanında, yaklaşık kırk yıl boyunca Osmanlı Donanması’nın ıslahı görevini yürüten Amiral Henry Fe. WOODS’un anılarında bahriyemizde silistrenin bugünkü haliyle kullanıldığına dair bilgilere rastlanmaktadır. Silistrede alçak ve yüksek olarak iki nota şekli, basit-düz (plain), titreyen (trill) ve de şakıyan (warble) olarak üç ayrı ses tonu bulunmaktadır.

1

Silistre dört şekilde tutularak çalınabilmektedir:

Basit Alçak” notada çalmak için sabit bir şekilde şamandıranın ucunda bulunan delik kapatılmadan üflenmesi gerekmektedir.

Basit Yüksek” nota delikten çıkan havaya baskı yaparak, şamandıranın etrafını parmaklarla kapatarak ve deliğin köşelerine ve silistrenin namlu kısmına dokunmamaya dikkat ederek elde edilir.

Şakıyarak” çalmak için seri bir şekilde bir kanarya kuşunun şakımasına benzer bir sesle ani üflemeler ile elde edilir.

Titreyerek” çalmak için dilin üflerken RRRR harfinin yuvarlanarak söylenmesi şeklinde titretilmesi gerekmektedir.

Günümüzde silistre, Türk Deniz Kuvvetlerinde askeri ve sivil şahısların gemiye geliş ve gidişlerinde selam makamında çalınan düdük olarak adlandırılmaktadır. Aşağıda belirtilen askeri ve sivil şahısların gemiye geliş ve gidişlerinde silistre çalınır:

Silistre ne zaman çalınır?

1. Silistre gemiye gelişlerde, merasim yapılacak şahıs iskelenin alt tavasına ayak bastığı anda ve gemiden ayrılışlarda alt tavadan vasıtaya ayak bastığı anda çalışmaya başlar.

2. Gemi kıçtan kara veya aborda iken, kıçtan kara iskelesinden veya aborda tarafından gemiye giren şahıslara da silistre çalınır.

3. Silistre saat 08.00 den arya sancağa kadar olan zaman içinde gemiye gelen ve giden şahıslara çalınır. Saat 08.00 den evvel ve arya sancaktan sonra çalınmaz.

Tekli - İkili - Üçlü